بعضی خانه ها تنور دارند.تنور هم جدا از خانه در داخل هر کوچه یا در داخل حیاط است.استفاده از تنور جمعی و در واقع از مشترکات هر چند خانه نزدیک به هم است.در خانه ها هنوز کم و بیش از ظرف های سفالی که در همین ده درست می شده است استفاده می کنند اما به تدریج از چرخه زندگی مردم خارج شده است.

    کتاب مردم شناسی روستای ماخونیک

      سید احمد برآبادی-غلامحسین شعیبی

ISBN:964-421-024-7      

ماخونیک جزو پنج روستای برتر از لحاظ  قابلیت گردشگری است.اما کمتر کسی هست که اسم این روستا رو شنیده یا از آن بازدید کرده باشد.مردم ماخونیک از لحاظ فرهنگ و زندگی منحصر به فرد هستند.روستای ماخونیک در جنوب غربی شهر بیرجند واقع شده و  در همسایگی  روستا های کفاز چاپنسر توتک و ..  قرار دارد.روستا در حاشیه کوه قرار داشته و زمستان های سرد و تابستان های طاقت فرسا وزش باد های شدید و گرد و غباراز ویژگی های  آن است. جمعیت روستا طبق پژوهش مردم شناسی صورت گرفته در سال 1379 (مردم شناسی روستای ماخونیک ص 55) 503 نفر و براساس  سرشماری در سال 1381 525 نفر می باشد.

تا سال 1365 که حوزه علمیه ماخونیک دایر شده مکتب تنها مکان آموزشی روستا بوده است.حوزه علمیه شبانه روزی است و از اقصی نقاط طلبه دارد ( روستا های اطراف، بیرجند و حتی یک نفر از بندرعباس ).در سال 1366 مدرسه ابتدایی و در سال 1379 مدرسه راهنمایی در روستا تاسیس شده است.

      کوتاهی بنا ها اولین چیزی است  که توجه بازدید کننده را جلب می کند.علاوه بر بنا درب ورودی نیز عموما بقری کوتاه است که افراد کوتاه قامت نیز برای ورود و خروج ناگزیربه خم شدن هستند.در گذشته نه چندان دور روستا دارای مردمی کوتاه قامت بوده که هنوز هم تعدادی از اهالی مسن با قامتی کوتاه در میان آن ها دیده می شوند.به عقیده خود مردم ماخونیک علت امر ناملایمات زندگی و تغذیه نامناسب در گذشته  است.شاید یکی از دلایل کوتاهی خانه ها همین کوتاهی قامت باشد.

بیماری مادرزادی، اما بعید به نظر می رسد که برای بهبود بیماری کار خاصی صورت گرفته باشد.

با وجود فقر در روستا عدم وجود راههای ارتباطی مناسب   55% مردم ماخونیک باسواد هستند.

از حلب روغن به جای رحل قرآن استفاده شده است.اما در عین حال مسجد سنگ شده و شوفاژ دارد!

نمایی از منزل یکی از قدیمی ترین اهالی روستا.

پوشش دختران روستا در عین سادگی از پاکیزگی و زیبایی خاصی برخوردار است.

دخترک در گوشش سنجاق کرده  و در گرمایی که زمین تافته شده بدون هیچ پوششی برهنه بر زمین قدم می گذارد.

روستا در حاشیه کوه و به صورت پله پله ساخته شده است.